Onderwijs

Opleidingsaanbod

Csg Bogerman heeft een opleidingsaanbod van vmbo tot en met vwo, inclusief de profielen Vakcollege en Technasium. Csg Bogerman biedt haar onderwijs aan op twee stadslocaties en twee regiolocaties. Naast het reguliere onderwijs is er binnen Bogerman veel aandacht voor buitenschoolse activiteiten op het gebied van muziek, sport en cultuur.

RegiolocatieOpleiding*leerjaar
Bogerman Sneek Hemdijk 47m@vo (vmbo GT)
Klas 1 t/m 4
brugklas havo Klas 1
brugklas Technasium Klas 1
brugklas atheneum (vwo) Klas 1
brugklas gymnasium Klas 1
Bogerman Sneek Hemdijk 2 Vakcollege (vmbo BB/KB) Klas 1 t/m 4
havo Klas 2 t/m 5
Technasium Klas 2 t/m 5 (of 6)
atheneum (vwo) Klas 2 t/m 6
gymnasium Klas 2 t/m 6
Bogerman Balk
vmbo BB/KB Klas 1 t/m 4
vmbo TL Klas 1 t/m 4
havo Klas 1 t/m 3
atheneum (vwo) Klas 1 t/m 3
Bogerman Koudum vmbo BB/KB Klas 1 en 2
vmbo TL Klas 1 t/m 4
havo Klas 1 t/m 3
atheneum (vwo) Klas 1 t/m 3
havo/vwo meertalig onderwijs Klas 2 (wordt uitgefaseerd)


Csg Bogerman heeft zes afdelingen met ieder een eigen afdelingsleider, te weten:
Vakcollege, M@VO, havo-vwo onderbouw, havo bovenbouw, vwo bovenbouw en Balk/Koudum.

Onderwijsvernieuwing

Wat is ‘Bogerman Op Maat’?

We willen dat een leerling Bogerman verlaat met een diploma. We willen ook graag realiseren dat dit gebeurt op een manier die op een goede manier voldoet aan de inspectienormen. Hierbij gaan wij uit van de drie psychologische basisbehoeften van de mens: autonomie, relatie en competentie. Het onderliggende idee is dat wanneer ons onderwijs voorziet in deze drie basisbehoeften, dat een leerling groeit in leermotivatie én als persoon.

De genoemde drieslag van autonomie, betrokkenheid en competentie, kun je in Bogerman op maat terugzien. We werken vanuit leerdoelen aan de competenties van leerlingen. We begeleiden de leerlingen in het werken aan deze leerdoelen en in de keuzes die ze in hun leerproces maken. We begeleiden de leerlingen op een autonomie-ondersteunende wijze. Daarnaast hebben we een aantal klassikale uren in de week vervangen door keuze uren. Hierin kunnen leerlingen zelf, op basis van hun leerbehoefte, de keuze maken naar welk vak ze willen.

Waarom kiezen we voor deze onderwijsvernieuwing?

Csg Bogerman staat in deze ontwikkeling niet alleen. De landelijke tendens is dat vele scholen hun onderwijs vernieuwen. Leerlingen zijn gemotiveerder wanneer zij meer regie hebben over hun persoonlijke leerproces. Wij willen uw zoon of dochter voldoende stimuleren om zelf actief te zijn, regie te nemen over het leerproces en zelf keuzes te maken. Daarnaast reiken wij de leerlingen vaardigheden aan waarmee zij zich beter kunnen voorbereiden op hun toekomstige studie en werk.

Wat levert Bogerman op maat uw zoon of dochter op?

  • regie over eigen wijze van leren;
  • keuze in de invulling van keuze-werktijd;
  • meer inzicht in de persoonlijke leerbehoefte (wat heb ik nodig?);
  • persoonlijke coaching;
  • vaardigheden in persoonlijke vorming en ontwikkeling;
  • voorbereiding op de manier van leren binnen het MBO, HBO of Universiteit

Wat vraagt het van uw zoon of dochter?

  • meer verantwoordelijkheid nemen voor eigen leren;
  • een actieve houding;
  • leren om keuzes te maken op basis van een eigen planning.

Ook in schooljaar 2020-2021 geven we aan ‘Bogerman op maat’ invulling, afgestemd op de mogelijkheden en onmogelijkheden van de afdelingen, de huisvesting en de beschikbaarheid van docenten. De keuze van de leerling staat centraal, de wijze waarop daar invulling aan gegeven wordt kan verschillen per afdeling. Ook is coaching van de leerling een heel belangrijk onderdeel evenals het werken met studiewijzers gericht op het behalen van de leerdoelen.

Bring Your Own Device (BYOD)

Leerlingen van csg Bogerman werken met een iPad of laptop. Dit maakt het mogelijk om zelfstandiger en op eigen tempo te werken. Daarnaast bereidt het leerlingen voor op een toekomst waarin steeds meer geautomatiseerd en gedigitaliseerd wordt. Leerlingen werken samen door middel van de iPad of laptop, ze voeren bijvoorbeeld een videogesprek tijdens het huiswerk maken en helpen elkaar op weg!

Docenten maken op heel verschillende manier gebruik van de iPad/laptop. Bijvoorbeeld:

  • Deze wordt ingezet om notities in te maken en om dingen op te zoeken op youtube of het internet;
  • Docenten nemen filmpjes op met informatie of instructies, zodat er in de les extra tijd is voor het stellen van vragen of het maken van opdrachten;
  • In speciale apps staat lesmateriaal waarmee je kunt leren op jouw eigen tempo. De iPad/laptop herkent welke zaken jij nog moeilijk vindt en geeft je extra oefeningen.

In de documenten hieronder kun je meer informatie vinden. Zo kun je in het nieuwe schooljaar op csg Bogerman goed voorbereid aan de slag gaan met het device (apparaat) van jouw keuze. We noemen dit BYOD, bring your own device. Via csg Bogerman is er de mogelijkheid tot het aanschaffen van een eigen laptop.

Werken op je laptop

Hieronder vind je meer informatie over Office 365 en Onedrive. Heb je na het lezen van onderstaande uitleg een vraag? Neem dan contact op met de afdeling ICT via helpdesk@cvo-zwfryslan.nl

Office 365

Onze leerlingen kunnen gratis Office programma’s gebruiken. Je kunt dit installeren via de startpagina van school. Ga naar “Office 365”. Hier zie je rechtsboven de optie “Office installeren”. 

Gebruik voor het aanmelden bij Office altijd leerlingnummer@cvo-zwfryslan.nl.

Indien je een probleem hebt met één van de Officeprogramma’s (bv. Word vraagt om licentie/activatie) check dan altijd eerst of je met het juiste account bent ingelogd. Je moet ingelogd zijn met:  leerlingnummer@cvo-zwfryslan.nl

Onedrive

Op de startpagina van Office 365 vind je ook Onedrive (een pictogram van een blauw wolkje). Dit is de “Cloud” waar al je bestanden worden opgeslagen.

Stap 1 is je laptop “synchroniseren” met je Onedrive. Hoe doe je dit? In Onedrive zie je je bestanden met daarboven een knop “synchroniseren”. Door hierop te klikken en de instructies te volgen worden de bestanden met je laptop gesynchroniseerd. Je ziet dan in je verkenner de map OneDrive-CVO Zuid West Fryslan verschijnen. Indien je je moet aanmelden ook hier weer leerlingnummer@cvo-zwfryslan.nl gebruiken.

Laptop defect

Wanneer je laptop defect is moet dit natuurlijk zo snel mogelijk worden opgelost. Hieronder lees je wat je het beste kunt doen. 

LAPTOP VIA SCHOOL GEKOCHT BIJ CHOOSE IT

Een laptop/iPad die met korting van school gekocht is en thuis is ontvangen, is jouw eigendom. Je moet dan zelf voor reparatie zorgen. Hiervoor kun je een supportaanvraag doen door in te loggen op de website waar je de laptop besteld hebt. Indien je het wachtwoord niet meer weet, graag de optie wachtwoord vergeten gebruiken. 

De kosten van de reparatie zijn afhankelijk van de garantie. Indien het niet binnen de garantie valt kun je uiteraard ook voor een andere reparateur kiezen. De ICT afdeling van CVO Zuid West Fryslân repareert geen laptops. Indien de laptop via school inclusief verzekering is gekocht (de laptop heb je dan niet thuis maar op school ontvangen) kun je deze via deze link aanmelden bij QSX verzekeringen. Kies als locatie CVO ZW Fryslan.

Leenlaptop

Csg Bogerman heeft een beperkt aantal leenlaptops beschikbaar. Deze mogen onze leerlingen tijdens de reparatie van hun eigen laptop maximaal 21 dagen gebruiken. Indien om bepaalde redenen de leenlaptop langer nodig is, moet dit overlegt worden met de afdeling ICT. Dit kan via helpdesk@cvo-zwfryslan.nl. Zonder overleg worden er na 21 dagen huurkosten van €25,- per week in rekening gebracht.

Bevorderingsregeling

Wanneer wordt een leerling bevorderd naar een volgend leerjaar van zijn opleidingsniveau? Dat staat omschreven in de bevorderingsregeling van de school.

→ Bevorderingsregeling

Programma van Toetsing (en Afsluiting) - PT(A) en examenreglement

In het Programma van Toetsing (PT) staat alle informatie over de toetsing in de onderbouw. In het Programma van Toetsing en Afsluiting (PTA) worden alle regels en afspraken rondom toetsing voor de bovenbouw geregeld. In de bovenbouw begint de voorbereiding op het examen, vandaar het woord ‘afsluiting’.

PT(A)'s

Bekijk de PT(A)'s via documenten of onderstaande links:
→ Sneek

→ Balk

→ Koudum

Onderwijstijd

Leerlingen hebben recht op voldoende uren onderwijs (onderwijstijd) van goede kwaliteit. De overheid heeft daarom urennormen vastgesteld. De Inspectie ziet erop toe dat wij onze leerlingen voldoende onderwijstijd aanbieden. Onder onderwijstijd wordt verstaan het in schooltijd verzorgde onderwijs, het kunnen volgen van maatwerkuren, maar ook activiteiten zoals een stage, excursies, presentaties van het profielwerkstuk en buitenschoolse activiteiten die bij het onderwijsprogramma horen. 

Voor het voortgezet onderwijs gelden de volgende urennormen: 

  • Havo (5 jaar): 4700 uur
  • Vwo (6 jaar): 5700 uur
  • vmbo (4 jaar): 3700 uur


Van onderwijstijd is sprake als:

  • een activiteit gaat om begeleid onderwijs (niet noodzakelijkerwijs begeleid door een docent);
  • een activiteit deel uitmaakt van het aan de leerlingen aangeboden onderwijsprogramma;
  • een activiteit wordt uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van onderwijspersoneel.

Lestijden, rooster en lesurentabel


Lestijden

Een les duurt 50 minuten. Lesuren kunnen worden gecombineerd tot blokuren. Hierdoor kan soms een pauze verschuiven. Een reguliere lesdag ziet er als volgt uit:

SNEEK HEMDIJK 2 (H/V)
EN HEMDIJK 47
BALK
EN KOUDUM
SNEEK
VAKCOLLEGE
Les 108.10–09.0008.10–09.00 08.10–09.00 Les 1
Les 209.00–09.50 09.00–09.50 09.00–09.50 Les 2
Les 309.50–10.40 09.50–10.40 09.50–10.10 Pauze
Pauze10.40–11.00
10.40–11.00 10.10–11.00 Les 3
Les 411.00–11.50 11.00–11.50 11.00–11.50 Les 4
Les 511.50–12.40 11.50–12.40 11.50–12.20 pauze
Pauze12.40–13.10 12.40–13.10 12.20–13.10 Les 5
Les 613.10–14.0013.10–14.00 13.10–14.00 Les 6
Les 714.00–14.50 14.00–14.50 14.00–14.50 Les 7
Les 814.50–15.40 14.50–15.40 14.50–15.40 Les 8
Les 915.40–16.30 15.40–16.30 15.40–16.30 Les 9

Rooster

Het schooljaar is verdeeld in twee periodes van elk ongeveer 18 lesweken. Voor iedere periode krijgt de leerling een rooster. Het rooster en roosterwijzigingen verwerken wij in het roosterprogramma Zermelo. De leerling heeft via het opstartscherm toegang tot dit systeem. De leerlingen kunnen ook een app downloaden waarin hun persoonlijke, actuele rooster staat (Zermelo app).

LESURENTABEL

In de lesurentabel hieronder staat de verdeling van het aantal lesuren per vak over het jaar.
→ Lesurentabel brugklas

→ Lesurentabel vakcollege

→ Lesurentabel m@vo

→ Lesurentabel havo

→ Lesurentabel vwo
→ Lesurentabel Balk
→ Lesurentabel Koudum

Vakanties en vrije dagen

VakantieData

Schoolbrede organisatiedag
(leerlingen vrij van reguliere lessen)

17 september 2020
Innovatiemiddag
(leerlingen vanaf 13:00 uur vrij van reguliere lessen)
5 oktober 2020

Herfstvakantie

10 oktober t/m 18 oktober 2020
Innovatiedag
(leerlingen vrij van reguliere lessen)
19 oktober 2020
Innovatiemiddag
(leerlingen vanaf 13:00 uur vrij van reguliere lessen)
3 november 2020
Innovatiedag
(leerlingen vrij van reguliere lessen)
17 november 2020
Innovatiemiddag
(leerlingen vanaf 13:00 uur vrij van reguliere lessen)
2 december 2020
Kerstvakantie19 december 2020 t/m 3 januari 2021
Schoolbrede organisatiedag
(leerlingen vrij van reguliere lessen)
4 januari 2021
Innovatiemiddag
(leerlingen vanaf 13:00 uur vrij van reguliere lessen)
4 februari 2021
Voorjaarsvakantie20 februari t/m 28 februari 2021
Goede Vrijdag2 april 2021
Tweede Paasdag5 april 2021
Innovatiemiddag
(leerlingen vanaf 13:00 uur vrij van reguliere lessen)
9 april 2021
Koningsdag 27 april 2021
Meivakantie (incl. Bevrijdingsdag en Hemelvaart)1 mei t/m 16 mei 2021
Tweede Pinksterdag 24 mei 2021
CVO-organisatiedagen
(leerlingen vrij van reguliere lessen)
7 juli t/m 9 juli 2021
Zomervakantie10 juli t/m 22 augustus 2021

Lesuitval en bijzondere omstandigheden

Csg Bogerman probeert lesuitval te voorkomen door uitgevallen lessen waar mogelijk te vervangen en te bekijken of andersoortige/vervangende activiteiten ingepland kunnen worden. Soms lukt dit niet en kan er sprake zijn van een tussenuur.

Als een docent afwezig is:

  • kan de leerling (als het een eerste lesuur betreft) het rooster checken (via Zermelo);
  • streven wij voor de ochtenduren naar een optimaal invalrooster;
  • proberen wij door roosterwijzigingen tussenuren te voorkomen;
  • kunnen leerlingen (als er geen vervanging mogelijk is) in de studieruimten gebruik maken van de onderwijsvoorzieningen.

Uitzonderlijke weersomstandigheden

Een enkele keer komt het voor: onbegaanbare wegen door ijzel, sneeuw of een uitzonderlijke storm. Omrop Fryslân vermeldt in dergelijke situaties een KNMI-weercode (geel, oranje of rood) of meldt dat het openbaar vervoer in onze regio niet rijdt vanwege de weersomstandigheden. Volg deze berichten en houdt voor de actuele stand van zaken de mededelingen in de schoolapp in de gaten.

Csg Bogerman houdt zich aan de weercodes van het KNMI. Is de weercode van het KNMI code rood in het gebied van de schoollocatie of de woonplaats van de leerling of het personeelslid, dan vallen de lessen uit totdat het weeralarm (code rood) is ingetrokken. De gebouwen zijn gesloten en telefonisch niet bereikbaar. Zodra het weeralarm wordt ingetrokken, zal de school via de schoolapp laten weten of de eventueel resterende lessen van die dag wel of niet doorgaan.

Is de weercode van het KNMI code oranje in het gebied van de schoollocatie of de woonplaats van de leerling of het personeelslid, dan wordt rond 7.00 uur in de schoolapp gemeld of lessen wel of niet zullen doorgaan en hoe laat de school open is.

Later in, eerder uit

Sluit het openbaar vervoer niet aan op de lestijden? In overleg met leerjaarcoördinator zoekt de leerling naar een passende oplossing waarbij de leerling later in of eerder uit mag. Voorwaarde is dat de betreffende verbinding een frequentie heeft van hooguit eens per uur.

Coronavirus

In 2020 zijn we geconfronteerd met de gevolgen van de pandemie vanwege het virus Covid-19, in de volksmond ‘de coronacrisis’. Deze crisissituatie zal ook in het schooljaar 2020-2021 voelbaar zijn. Zo lang er sprake is van beperkende omstandigheden in Nederland houdt csg Bogerman zich aan de richtlijnen die hieromtrent worden afgegeven door overheid en RIVM. De ouders worden op de hoogte gehouden van de gevolgen voor het onderwijs aan hun kinderen.

Maatschappelijke stage

De 3e klassen van de m@vo, havo en vwo volgen een maatschappelijke stage. Tijdens de maatschappelijke stage maakt de leerling kennis met vrijwilligerswerk en levert hij of zij een onbetaalde bijdrage aan de samenleving. De leerling wordt uitgedaagd om zich in te zetten voor anderen of voor zijn of haar leefomgeving. Wij hechten belang aan de maatschappelijke stage vanwege de bijdrage aan de vorming van de leerling.

Op onze school is de maatschappelijke stage verplicht voor alle leerlingen in het derde leerjaar. De maatschappelijke stage is een vast onderdeel van de opleiding. Het totaal aantal uren (buiten schooltijd) dat leerlingen stage lopen is 30 uur. De maatschappelijke stage vindt plaats bij maatschappelijke organisaties en projecten in bijvoorbeeld de zorg, welzijn, sport, cultuur of natuur. 

Het is belangrijk dat de leerling een stage doet die bij hem of haar past. Op die manier leert hij of zij er het meest van: verantwoordelijkheid dragen, samenwerken en een nieuwe uitdaging aangaan. De school stimuleert leerlingen om zelf een maatschappelijke stage te zoeken in hun eigen omgeving en ondersteunt hen daarbij. Via www.keiindemaatschappij.nl kan de vacature ingevoerd worden en op de website staan ook vacatures waarvoor de leerling zich kan aanmelden. 

Tijdens de ouderavonden van de derde klassen worden de ouders geïnformeerd over de maatschappelijke stage van hun zoon of dochter.

Een aantal leerlingen heeft door de coronamaatregelen de maatschappelijke stage in de 3e klas niet kunnen afronden. De ontbrekende uren worden door deze leerlingen in het schooljaar 2020-2021 ingehaald. 

LOB en keuze vervolgopleiding

LOOPBAAN ORIËNTATIE EN -BEGELEIDING (LOB)

Om leerlingen te begeleiden bij de keuze van hun profiel en vervolgopleiding wordt er vanaf klas 1 tot en met de examenklas LOB gegeven door de mentoren/coaches. De decanen stellen samen met de mentoren een programma vast dat de leerlingen helpt om een goede keuze te maken. Voor elk leerjaar voor de verschillende leerwegen is een LOB-kalender opgesteld. Deze zijn binnenkort hieronder te vinden:

Keuze vervolgopleiding

Leerlingen kiezen binnen school een profiel en daarna voor een vervolgopleiding. Daarom krijgen leerlingen vanaf klas 2 tot en met de examenklas keuzebegeleiding van de mentoren. De decanen stellen samen met de mentoren een programma vast dat de leerlingen helpt om een goede keuze te maken. In dat programma wordt aandacht besteed aan: ‘hoe kies je’, ‘ken jezelf’ en ‘welke keuzes kun je maken’. Waar mogelijk gaan leerlingen op onderzoek uit bij bedrijven en vervolgopleidingen. Ouders spelen een belangrijke rol bij keuzebegeleiding. Zij kunnen hun zoon of dochter stimuleren om uit te zoeken welke keuzes het beste bij hen passen.

Decanaat

De mentor is het eerste aanspreekpunt rondom LOB (loopbaan oriëntatie en begeleiding) en biedt in de les een LOB-programma dat is samengesteld door mentoren, coördinatoren en de decaan. Iedereen heeft zijn eigen keuzestijl. Daarom kunnen leerlingen binnen het programma eigen keuzes maken. De begeleiding van het LOB-programma (Loopbaan Oriëntatie en Begeleiding) vindt plaats tijdens de LOB-les en tijdens persoonlijke gesprekken met leerlingen. Een interessetest maakt deel uit van de LOB-lessen.

WAARVOOR IS HET DECANAAT?

Op een speciale site van het decanaat staat uitgebreide informatie over loopbaanbegeleiding. Een overzicht met open dagen, beroepenvoorlichting en het LOB-programma voor de verschillende jaren; het staat er allemaal op!

De decaan is aanwezig tijdens ouderavonden en vertelt over loopbaankeuze en kan algemene LOB-vragen beantwoorden. Heeft u specifieke vragen over uw kind die onbeantwoord blijven, dan kunt u altijd bellen of mailen met de decaan. Natuurlijk kunt u ook een afspraak maken voor een persoonlijk gesprek samen met uw zoon/dochter.

AfdelingDecaanLink
M@vo SneekMevrouw B. de Leeuw
BdeLeeuw@csgbogerman.nl
Bogermanmavo.dedecaan.net
VMBO BalkMevrouw B. de Leeuw
Bdeleeuw@csgbogerman.nl

Bogermanbalk.dedecaan.net
Havo/vwo SneekMevrouw I. Bouwhuis
LBouwhuis@csgbogerman.nl

Locatie KoudumMevrouw M. de Vreeze
Vree@cvo-zwfryslan.nl
Bogermankoudum.dedecaan.net
Vakcollege SneekMevrouw M. de Vreeze
Vree@cvo-zwfryslan.nl

Mediatheek

Leerlingen maken gratis gebruik van alle diensten van de mediatheek. Je kunt hier terecht voor boeken (in diverse talen), tijdschriften, e-books, luisterboeken, DVD’s en databanken zoals de Krantenbank, (Jeugd)Literom, Uittrekselbank (Jeugd), Winkler Prins Studie e.d. Sinds kort is het mogelijk om Literom en de Uittrekselbank thuis te raadplegen; ga naar It's Learning en klik op de links naar deze databanken. Ook is er in de mediatheek ruimte voor zelfstudie, individueel of in kleine groepjes. Er staat een centrale printer en kopieerapparaat.

Lenen, verlengen, reserveren van boeken e.d.
Je mag de boeken 3 weken lenen en kunt dat nog 3 maal verlengen. We rekenen geen boetes maar sturen uiteindelijk wel een rekening bij niet inleveren. Via de AURA catalogus kun je onze boeken aanvragen, verlengen en/of bekijken wat je nog thuis hebt. Ook zie je na het starten van de app meteen de nieuwe aanwinsten en kun je reserveren. Het is ook mogelijk om de catalogus als app te installeren op je tablet of smartphone. Je maakt een account aan bij deze app met ‘Bogerman’ en je leerlingnummer.

Hulp nodig?
Indien je hier hulp bij nodig hebt kun je terecht in de mediatheek. Ook helpen ze je hier graag op weg met vragen over het zoeken van informatie of het vinden van literatuur die aansluit bij jouw niveau. Hiervoor liggen per taal ook advies- en niveaulijsten bij de balie. Omdat we vaak meerdere exemplaren van een titel hebben vis je bij ons zelden achter het net. Toch uitgeleend? Dan kun je een boek bij ons reserveren. Hebben wij een bepaalde titel helemaal niet en je wilt deze graag lezen? Geef het door, dan overwegen we de aankoop ervan.

Perspectief 10-14

Stichtingen Palludara en CVO Zuid-West Fryslân zijn met ingang van augustus 2019 een nieuwe onderwijsvorm voor leerlingen van 10 tot 14 jaar gestart. Onder de naam Perspectief 10-14 wordt het beproefde onderwijsconcept van De LeerOnderneming, onderdeel van OZHW aan leerlingen in de regio Sneek aangeboden. Eén van de belangrijkste pluspunten is, dat leerlingen gebruik maken van vaardigheden om zich te laten vormen en ontwikkelen. Perspectief 10-14 is gehuisvest in het schoolgebouw van CSG Bogerman aan Hemdijk 47 in Sneek.

Perspectief 10-14 is bestemd voor alle leerlingen van groep 7 en 8 van het primair onderwijs en leerjaar 1 en 2 van het voortgezet onderwijs uit Sneek en regio. Het is een inspirerend onderwijsaanbod dat zich onderscheidt van andere onderwijsvormen in de regio. Er worden geen lessen verzorgd, maar er worden leeractiviteiten ontwikkeld waarbij ‘leren door doen’ centraal staat. Het accent ligt op gerichte aandacht. Zo worden leerlingen begeleid om meer eigenaar te kunnen zijn van hun eigen leerproces. Daarbij hebben de leerlingen elkaar nodig om vanuit samenwerking en samenwerkend leren deze doelen te realiseren.